Gdzie jest cynk – goździki

Goździki są jedną z najczęściej stosowanych przypraw korzennych. Poza walorami kulinarnymi, mają wiele właściwości zdrowotnych. Sprawdź szczegóły.

Trochę historii

Ojczyzną goździków są Moluki. Wiadomo, że wykorzystywano je już w II w p. n. e. w Chinach, w epoce dynastii Han. Chińczycy żuli goździki, by uśmierzyć ból zębów i odświeżyć oddech. W XIII i  XIV wieku, goździki trafiały z Indonezji do Chin, Indii, Persji, Afryki i Europy. Przyprawa miała ówcześnie bardzo wysoką cenę, dlatego zaczęto toczyć walki o monopol na jej produkcję i dystrybucję. Z długotrwałych walk zwycięsko wyszła Holandia, która długo kontrolowała Moluki. Dziś najwięcej drzew goździkowych uprawia się na Zanzibarze. Przyprawa, którą stanowią wysuszone, nierozwinięte pąki kwiatowe, obecna jest w kuchniach całego świata. Popularność zawdzięcza aromatowi i smakowi, jak również – działaniu prozdrowotnemu.

Wartości odżywcze

Walory kulinarne i zdrowotne goździków wiążą się m. in. z zawartością olejka eterycznego, którego głównym składnikiem jest eugenol. Nadaje on przyprawie słodki zapach, ma również właściwości znieczulające i odkażające, dzięki którym znajduje zastosowanie w stomatologii. Eugenol ma też działanie antyoksydacyjne, czyli ochronne przed wolnymi rodnikami. Są one odpowiedzialne za przedwczesne starzenie się organizmu i wiele chorób przewlekłych. Przyprawa jest ponadto dobrym źródłem wielu innych związków o działaniu antyoksydacyjnym, np. flawonoidów i garbników.

Goździki zawierają również witaminy: K, D, z grupy B i C. Spożywanie produktów bogatych w tę ostatnią wzmacnia odporność i również chroni organizm przed szkodliwym działaniem wolnych rodników. Ponadto w goździkach obecny jest kolejny ważny antyoksydant – beta-karoten, który nasz organizm przekształca w witaminę A. Witamina A pomaga m. in. zachować prawidłowy stan skóry i błon śluzowych.

Przyprawa jest także zasobna w błonnik i składniki mineralne. Zawiera duże ilości manganu (jest m. in. konieczny do prawidłowego funkcjonowania ośrodkowego układu nerwowego), magnezu i wapnia. Znajdziesz w niej także potas, fosfor, żelazo, selen i cynk (2,32 mg/100 g). Cynk jest kluczowy dla układu odpornościowego, bierze udział w syntezie białek i DNA. Wpływa też na dobrostan włosów, skóry i paznokci.

Właściwości zdrowotne

Dzięki tym składnikom, goździki pobudzają łaknienie, pomagają w trawieniu, łagodzą wzdęcia, niestrawność i mdłości. Pozytywnie wpływają na układ odpornościowy i kostny. Działają przeciwzapalnie, przeciwbólowo, antybakteryjnie oraz ochronnie na wątrobę. Mają również właściwości przeciwnowotworowe. Są też uważane za afrodyzjak. Korzyści dla zdrowia i urody przynosi również stosowanie olejku goździkowego. Jest on używany w aromaterapii oraz wchodzi w skład płynów do płukania ust i dziąseł, past do zębów czy preparatów do dezynfekcji rąk. Ma działanie przeciwstarzeniowe i przeciwtrądzikowe, pomaga w usuwaniu plam i blizn ze skóry. Wzmacnia włosy.

Goździki w kuchni

Goździki mają słodki zapach i korzenny, lekko piekący smak. Wzbogacą smak zup, bulionów, sosów, farszów, pasztetów, śledzi, dań z grzybów, marynat do kurczaka, ryb i mięsa. Przyprawisz nimi także dżemy, soki i syropy z jabłek oraz cytrusów. Dodawaj je również do pierników, a także do herbaty, kompotu czy grzanego wina. Ponadto goździki są jednym ze składników curry.

Przy pisaniu tekstu korzystałam m. in. z: M. Szustakowska-Chojnacka „100 roślin w twojej kuchni”, Warszawa 2015

Napisz do nas

Al. Jana Pawła II 80 (II piętro), 00-175 Warszawa

tel. +48 22 635 80 41

fax +48 22 653 73 10

biuro@lekam.pl