Melatonina – hormon regulujący nasz rytm biologiczny

melatoninarytmdobowy

O melatoninie, czyli o hormonie regulującym nasz codzienny rytm biologiczny pisze i mówi się obecnie bardzo wiele. Mało kto jednak wie, że ten stosunkowo prosty związek chemiczny, budową przypominającą serotoninę został odkryty już 1958 r. w badaniach prowadzonych pod kątem prewencji procesów starzenia przebiegających w ludzkim organizmie.

Melatonina posiada nieocenione znaczenie fizjologiczne: reguluje funkcje układu rozrodczego i immunologicznego, wpływa na stężenie hormonu wzrostu i regulację temperatury naszego ciała, a także wykazuje dość silne właściwości antyoksydacyjne, chroniąc nasze białka i materiał genetyczny przed niebezpiecznym działaniem wolnych rodników. Najbardziej znane jej właściwości wiązane są jednak z regulacją snu i czuwania, czyli innymi słowy z tzw. rytmem okołodobowym.

Melatonina jest hormonem, którego poziom znacznie waha się w ciągu doby. Produkowana jest głównie w nocy, w gruczole zwanym szyszynką. Z kolei, sygnał do jej wydzielania pochodzi z podwzgórza, czyli innej części ośrodkowego układu nerwowego. W największych ilościach melatonina jest syntezowana między 4 a 10 rokiem życia. W okresie dojrzewania następuje spadek jej wydzielania, a następnie utrzymuje się na relatywnie wysokim poziomie do około 45 roku życia. Po tym wieku następuje ponowny wyraźny spadek wydzielania hormonu, zaś u osób starszych stężenie związku we krwi niemal całkowicie zanika. Wówczas zanika dobowy rytm jej wydzielania. Dlatego też nie bez przyczyny u osób w podeszłym wieku obserwuje się częstsze niż w reszcie populacji problemy z zasypianiem, budzenie się w środku nocy czy po prostu… krótszy sen.

Badania prowadzone nad tym związkiem sprawiły, że melatoninę można zakupić także jako lek dostępny bez recepty. Wskazania do jej stosowania obejmują leczenie wspomagające zaburzenia snu przebiegające np. ze zmianą stref czasowych (kiedy wybieramy się na „drugą” stronę Atlantyku) lub powstałych w wyniku pracy zmianowej (na taką mogą się przecież uskarżać przede wszystkim lekarze, farmaceuci, ochroniarze, policjanci czy kierowcy). W badaniach wykazano m.in., że melatonina ułatwia zasypianie, zmniejsza liczbę przebudzeń w nocy bądź powoduje w tych przypadkach wcześniejsze ponowne zasypianie i poprawia samopoczucie w ciągu dnia.

Ciekawostką jest, że melatonina jest związkiem, którego stężenie jest ściśle powiązane z poziomem niektórych mikroelementów, a w szczególności cynku. Według niektórych potwierdzonych doniesień naukowych hormon ten, poprzez spowalnianie procesów trawienia w przewodzie pokarmowym, przyczynia się do zwiększenia wchłaniania cynku – pierwiastka niezbędnego m.in. do prawidłowego funkcjonowania układu odpornościowego. Niektórzy naukowcy określają ją wręcz jako „swoisty” wehikuł, który ułatwia transport, i przez to zapewnia jego optymalny poziom we krwi.

Melatonina i cynk, choć z pozoru zupełnie ze sobą niezwiązane udowadniają, że organizm ludzki to rzeczywiście „system naczyń połączonych”, w którym jeden poziom jednego składnika nie pozostaje bez wpływu na stężenie… całej reszty.

Napisz do nas

Al. Jana Pawła II 80 (II piętro), 00-175 Warszawa

tel. +48 22 635 80 41

fax +48 22 653 73 10

biuro@lekam.pl