Czym są aminokwasy egzogenne i endogenne?

ajakaminokwasycynek

Białka, bardziej „naukowo” określane jako proteiny to jedne z podstawowych składników odżywczych dla naszego organizmu. Pełnią rolę nie tylko budulcową, ale także regulacyjną, wpływając na aktywność wielu enzymów, hormonów, wyspecjalizowanych komórek czy chociażby cząsteczek przekazujących różnorodne sygnały w organizmie. Funkcje poszczególnych białek są ściśle powiązane z ich złożoną strukturą chemiczną, stąd składniki te posiadają różnorodną budowę, wielkość i masę. W zależności od roli, jaką pełnią w organizmie człowieka mogą także przyjmować różny kształt i ułożenie w przestrzeni (niektóre z nich występują np. w postaci długiego łańcucha, z kolei, inne posiadają wyjątkową zdolność do „zwijania się w kłębek”). Gdybyśmy chcieli bliżej przyjrzeć się ich strukturze (np. pod mikroskopem), okazałoby się, że białka zbudowane są z mniejszych jednostek, zwanych aminokwasami.

Istnieje 20 rodzajów aminokwasów budujących białka. Wszystkie zbudowane są z atomów węgla, wodoru, tlenu i azotu. Są również aminokwasy, które w swej budowie zawierają atom siarki – aminokwasy siarkowe (do grupy tej należy metionina, cystyna oraz cysteina). Aminokwasy można podzielić na wiele sposobów. Jednym z ważniejszych kryteriów podziału tych podstawowych „cegiełek” budujących białka jest fakt, czy są syntezowane w naszym organizmie.

Okazuje się bowiem, że nie wszystkie aminokwasy powstają w organizmie człowieka. Część z nich musi być dostarczona z pożywieniem (dlatego też m. in. dieta ubogobiałkowa nie jest obecnie zalecana przez większość specjalistów żywienia). Na tej podstawie można więc wyróżnić:

  • Aminokwasy endogenne, czyli syntezowane w odpowiedniej ilości, aby zaspokoić dobowe zapotrzebowanie. W tej grupie znajduje się alanina, kwas asparaginowy, kwas glutaminowy, glicyna oraz prolina. Niektórzy naukowcy wliczają do tej klasy także histydynę, argininę, serynę, cysteinę oraz tyrozynę, które przez innych badaczy określane są jako aminokwasy względnie egzogenne. Słowo „względnie” oznacza w tym przypadku, że ich ilość produkowana w organizmie u pewnych osób (np. sportowców lub młodzieży) może okazać się niewystarczająca.
  • Aminokwasy egzogenne, czyli takie, których organizm nie jest w stanie zsyntezować w samodzielny sposób. W tym przypadku niezwykle istotna jest więc konieczność dostarczania ich każdego dnia wraz z pożywieniem. W tej grupie znajduje się izoleucyna, leucyna, lizyna, metionina, fenyloalanina, treonina, tryptofan i walina.

Warto nadmienić, że pełnowartościowym źródłem aminokwasów endogennych i egzogennych są produkty pochodzenia zwierzęcego. Rośliny uznawane są przez większość dietetyków za niepełnowartościowe źródła białka, dlatego w przypadku diety wegetariańskiej lub wegańskiej zaleca się dodatkowe spożycie w postaci roślin strączkowych, orzechów czy… suplementów diety. Należy podkreślić, że synteza białek to proces, w który zaangażowane są nie tylko aminokwasy, ale także inne składniki jak np. cynk, żelazo, magnez czy chociażby niektóre witaminy z grupy B.

Napisz do nas


Al. Jana Pawła II 80 (II piętro), 00-175 Warszawa

tel. +48 22 635 80 41

fax +48 22 653 73 10

biuro@lekam.pl