Kto odkrył bakterie?

odkrywcabakterii

Odpowiedź na to pytanie stanowi swego rodzaju (miłe i ciekawe) zaskoczenie. Nie lekarz, nie aptekarz, nie biolog, nie chemik, ani nawet nikt bliżej związany z medycyną uchodzi za odkrywcę bakterii. Otóż, drobnoustroje te zostały po raz pierwszy zostały zaobserwowane przez kupca, a ściślej przez… handlarza suknem i właściciela sklepu z tekstyliami. Mowa o holendrze Antonim van Leeuwenhoek’u.

Odkrycie bakterii było pokłosiem wielkiej pasji Leeuwenhoeka. Kupiec uwielbiał bowiem przyrodę oraz mikroskopy. W tym drugim przypadku sam je nawet konstruował, ze sporymi sukcesami na tym polu. Mikroskop skonstruowany przez Leeuwenhoeka składał się z blaszki, bardzo cienkiego, oszlifowanego lub częściowo topionego szkiełka oraz śruby umożliwiającej mocowanie oraz przekręcenie preparatu. Ten wielkości znaczka pocztowego przyrząd dawał ok. 300-krotne powiększenie, co na owe czasy uchodziło za nader przełomowe (odkryty 1 pokolenie wcześniej mikroskop dawał tylko 30-krotne powiększenie).

Holender latami prowadził badania nad niemal wszystkim, co wpadło mu w ręce. Obserwował ludzkie włosy, korek, pleśń, grzyby kapeluszowe, małe owady, pchły, wszy, pierwotniaki. Badał także męskie nasienie, dzięki czemu już 1677 r. jako pierwszy człowiek na świecie po raz pierwszy zidentyfikował plemniki. To on również opisał organizm – Euglena viridis, o którym z podręczników biologii uczy się każdy w szkole podstawowej na całym świecie. Był także jednym z pierwszych uczonych, którzy opisali szczegółowo czerwone ciałka krwi odpowiadające za transport tlenu w naszym organizmie.

Jednego z najbardziej przełomowych odkryć w historii światowej medycyny Leeuwenhoek dokonał w roku 1674 r. kiedy po raz pierwszy pod lupą swojego mikroskopu zauważył… bakterię. Data ta uznawana jest nie tylko za ogromny postęp w naukach przyrodniczych, ale także symboliczny początek mikrobiologii – dziedziny, które zacznie się rozwijać dopiero 2 stulecia później. Holender dowiódł istnienia równoległego świata mikrobów zamieszkujących małą kroplę wody. W kolejnych badaniach odnotował także, że mikroorganizmy te mogą przyjmować różny kształt wielkość oraz zamieszkują także miejsca codziennego użytku (np. studnie), stawy, skórę, jamę ustną oraz jelito.

Leeuwenhoek prowadził własny dziennik obserwacji, jego fragmenty wysyłał natomiast do Towarzystwa Królewskiego do Londynu. Chociaż nie posiadał żadnego wykształcenia (sam również twierdził, że „pisze niechętnie”), jego notatki tłumaczone były na angielski lub łacinę i ukazywały się przez wiele lat w „Philosophical Transactions” – jednym z bardziej poczytnych i prestiżowych czasopism w ówczesnym świecie naukowym. Pisał językiem prostym, choć podobno jego styl odznaczał się niezwykłą barwą i obrazowością.

Leeuwenhoek zmarł w 1723 r. Żył 90 lat, zaś swoje pierwsze obserwacje rozpoczął „dopiero”, gdy ukończył lat 40. Nie robił typowej jak na tamte czasy kariery naukowej. Zwykł bowiem mawiać, że „Większość studentów idzie tam [na uniwersytet] aby zarabiać pieniądze dzięki wiedzy albo zdobyć reputację w świecie uczonych”.

Napisz do nas


Al. Jana Pawła II 80 (II piętro), 00-175 Warszawa

tel. +48 22 635 80 41

fax +48 22 653 73 10

biuro@lekam.pl