Ludzkie oko – budowa i funkcje oka człowieka

Ludzkie oko jest jednym z najważniejszych i najbardziej potrzebnych narządów zmysłów. 85% informacji o otoczeniu, jakie przetwarza nasz mózg, pochodzi z narządu widzenia. Aby efektywnie przetworzyć informacje odebrane przez oczy, potrzebne jest ponad 10% wszystkich komórek nerwowych w mózgu. Dzięki temu każdy człowiek nie tylko widzi, ale też rozumie to, co widzi.

Plamka oczna jest najprostszym narządem światłoczułym

Plamka oczna to najprostszy narząd światłoczuły występujący u parzydełkowców i płazińców. Tworzy go skupisko komórek światłoczułych reagujących na promieniowanie. Takie rozwiązanie na tym szczeblu ewolucji pozwala na wykrycie kierunku padania światła oraz ocenę jego intensywności. Natomiast widzenie przedmiotów wymaga bardziej skomplikowanego aparatu optycznego. Niezbędnym do tego elementem jest soczewka. Samo oko wyewoluowało w dwa zasadniczo odmienne typy oka o złożonej konstrukcji – fotograficzne oko kręgowców i niektórych głowonogów (mątw i ośmiornic) oraz oko złożone stawonogów.

Anatomiczna budowa oka

Nie bez przyczyny ludzki narząd wzroku cechuje skomplikowana budowa. Składa się on z gałki ocznej, odbierającej wrażenia wzrokowe, dróg wzrokowych, które przewodzą bodźce wzrokowe oraz ośrodków wzrokowych w korze mózgu, w których obraz jest przetwarzany. Główną strukturą oka jest kulista gałka oczna o średnicy 24 mm, która odbiera wrażenia wzrokowe. Nie jest ona jednak zupełnie jednorodna. Okazuje się bowiem, że gałka oczna także posiada swoje charakterystyczne elementy, a ściślej 3 zasadnicze błony:

  • zewnętrzna błona włóknista (twardówka i rogówka),
  • środkowa naczyniowa (tęczówka, ciało rzęskowe, naczyniówka)
  • wewnętrzna (siatkówka). Najbardziej zewnętrzną warstwę tworzy z kolei twardówka, która w części przedniej przechodzi w przezroczystą rogówkę.

Budowa gałki ocznej. 1 – naczyniówka, 2 – twardówka, 3 – rąbek zębaty, 4 – ciało rzęskowe, 5 – część płaska ciała rzęskowego, 6 – wyrostki ciała rzęskowego, 7 – rowek rzęskowy, 8 – tęczówka, 9 – soczewka, 10 – źrenica, 11 – komora przednia, 12 – rogówka, 13 – kąt rogówkowo-tęczówkowy (kąt przesączania), 14 – komora tylna, 15 – więzadełka (obwódka rzęskowa), 16 – ciało szkliste, 17 – tarcza nerwu wzrokowego, 18 – tętnica środkowa siatkówki i żyła środkowa siatkówki, 19 – nerw wzrokowy, 20 – plamka, 21 – siatkówka.

Błona środkowa

Zwana inaczej błoną naczyniowa (ponieważ jest najważniejszą składową są drobne naczynia krwionośne). Jej zadaniem odżywianie zewnętrznych warstw siatkówki (czyli zaopatrywanie jej w składniki odżywcze oraz w tlen). Najbardziej wysuniętą do przodu częścią błony naczyniowej to natomiast tęczówka, która  reguluje ilość światła wpadającego do wnętrza oka (można ją porównać z przesłoną w aparacie fotograficznym) przez otwór nazywany – po prostu – źrenicą.

  • Co zrobić, aby alergia nie doskwierała aż tak bardzo?
    Alergie nie odpuszczają! Nie jest to, jakby sądziła większość, domena wiosny. Uczulenia trwają przez cały rok. Doskwierać potrafią nie tylko pyłki roślin, ale także sierść pupili, kurz, nie wspominając o alergiach pokarmowych. Czy w walce z cieknącym nosem, załzawionymi oczami i wysypkami pomóc mogą tylko […]

Siatkówka

To ona właśnie odbiera obraz, dlatego jej struktura jest bardzo skomplikowana. Składa się z kliku warstw komórek, wśród których można wyróżnić tzw. fotoreceptory (pręciki – 120 milionów i czopki – 6 milionów) oraz całą masę komórek nerwowych. Pręciki rozróżniają światło od ciemności, czopki z kolei odpowiadają za rozpoznawanie barw i wyraźne widzenie. Poniżej pręcików znajduje się plamka ślepa, która stanowi połączenie z ośrodkowym układem nerwowym.

Soczewka

W okolicach tęczówki zlokalizowana jest także soczewka. Jest to bardzo specyficzna, ale i niezwykle potrzebna struktura. Z kilku powodów. Po pierwsze, jest drugą po rogówce powierzchnią załamującą światło w oku. Po drugie, warunkuje tzw. zjawisko akomodacji, które umożliwia ostre widzenie niezależnie od odległości (w przypadku przedmiotów będących daleko, soczewka się spłaszcza, a w przypadku rzeczy będących blisko patrzącego, soczewka staje się wypukła).

Pamiętajmy, że narząd wzroku posiada również tzw. aparat ruchowy (trzy grupy mięśni) i aparat ochronny (np. narząd łzowy, oczodół, powieki, rzęsy). Struktury te nie decydują bezpośrednio o prawidłowym przebiegu procesu widzenia, a jedynie posiadają funkcje wspomagające.

Ciekawostki na temat ludzkiego oka

  • Gałka oczna waży tylko 8 gramów.
  • Irydologia zajmuje się diagnozowaniem chorób z wyglądu tęczówek oczu, na podstawie nienwazyjnej oceny w biomikroskopie (lampie szczelinowej).
  • “Kurze łapki” pojawiają się zwykle już w 25 roku życia! Dlatego, że skóra w okolicach oczu starzeje się znacznie prędzej niż na reszcie twarzy.
  • Średnio człowiek ma około 150 rzęs na powiece dolnej i górnej.
  • Tylko 1/6 ludzkiej gałki ocznej jest odsłonięta.
  • Rogówki to jedyne tkanki, które nie są ukrwione.
  • Oczy są drugim (po mózgu) najbardziej skomplikowanym narządem ciała ludzkiego.

Warto przeczytać:

„Kurza ślepota”, inaczej ślepota zmierzchowa czy nyktalopia, to poważne schorzenie, które może dotknąć tak naprawdę każdego. Czym się objawia, co ją powoduje i czy można ją wyleczyć? Na wszystkie pytania znajdziecie odpowiedzi w tym artykule. Aby zrozumieć na czym polega ta choroba, należy rozpocząć od wyjaśnienia ...
Czytaj Dalej
ochronaoczulatem-cynek
Każdego lata media informują nas o tym, jak ważna jest ochrona skóry przed słońcem.. Warto jednak pamiętać, że używanie filtrów przeciwsłonecznych to nie wszystko. Nie zapominajmy o oczach. One również narażone są na szkodliwe działanie promieniowania UV. Nadmierna ekspozycja oczu na słońce, może skończyć się wieloma ...
Czytaj Dalej