Do czego potrzebne nam tłuszcze?

  • Post Author:
  • Post Category:Dieta

Kiedy myślimy o tłuszczach (lipidach), pierwsze nasze skojarzenia na ogół nie są pozytywne: otyłość, niezdrowa dieta, choroby układu krążenia i wysoki cholesterol. Tymczasem spożywane z umiarem działają korzystnie na organizm, a wręcz są niezbędne do jego prawidłowego funkcjonowania. Trzeba tylko wiedzieć, które z nich są zdrowe, a których należy unikać. Ograniczamy spożywanie tłuszczów mięsnych, oleju palmowego i kokosowego oraz słodyczy. Warto natomiast postawić na inne tłuszcze pochodzenia roślinnego i chude mięso. Dobre dla zdrowia są tłuszcze nienasycone. Na ogół nie powinno się ich podgrzewać do zbyt wysokiej temperatury. Znajdziemy je w rybach, orzechach, nasionach, a także olejach roślinnych.

Tłuszcze dostarczają nam dużą ilość energii. Zarówno u ludzi, jak i u zwierząt magazynowane są w tkance tłuszczowej. Jest ona także osłoną mechaniczną oraz stanowi rodzaj izolacji cieplnej. To dlatego, w krajach, gdzie panuje surowy klimat, dieta jest na ogół bogata w tłuste ryby i mięso. Z jednego grama tłuszczu organizm otrzymuje około 2 razy więcej energii niż z białka i sacharydów. Chronią przed uszkodzeniem narządy wewnętrzne. Stabilizują nerki i inne organy w jamie brzusznej. Mimo to lipidy powinny dostarczać maksimum 30% energii zawartej w pożywieniu i zawierać odpowiednią ilość nienasyconych kwasów tłuszczowych. U ludzi starszych i mało aktywnych fizycznie zapotrzebowanie na tłuszcze jest mniejsze.

Są one głównym źródłem niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych (występują przeważnie w postaci płynnej – oleje i oliwy, tran i oleje rybne). Na ogół znamy je pod nazwą omega-3 i omega-6. Należą do długołańcuchowych, wielonienasyconych kwasów oznaczonych skrótem PUFA (polyunsaturated fatty acids). NNKT są potrzebne do prawidłowego funkcjonowania struktur błon komórkowych, wchodzą w skład budowy tkanek. Dlatego istotne jest, aby były dostarczane człowiekowi już we wczesnym okresie życia. Są wyjątkowo ważne dla kobiet w ciąży i w okresie laktacji, ponieważ dobrze wpływają na rozwój płodu i nowo narodzonego dziecka. Zapobiegają też miażdżycy i zakrzepom, wspomagają prawidłowe funkcjonowanie układu krwionośnego.

Niektóre kwasy tłuszczowe biorą udział w syntezie hormonów tkankowych, m.in. prostaglandyn (regulują m.in. funkcje układu krążenia, wydzielanie soków trawiennych, agregację płytek krwi). Wspierają też działanie układu nerwowego. Ważne witaminy A, D, E, K rozpuszczają się w tłuszczach. Co za tym idzie, lipidy odgrywają decydującą rolę w ich przyswajaniu.

Kwasy tłuszczowe jednonienasycone obniżają poziom tzw. „złego cholesterolu” LDL i jednocześnie podnoszą poziom tego „dobrego” HDL w osoczu. Warto zwrócić tu uwagę na kwas oleinowy, który w dużym stężeniu występuje w oliwie z oliwek i w oleju rzepakowym bezerukowym. W rejonach, gdzie spożywa się dużo ryb morskich, ludzie rzadziej zapadają na choroby układu krążenia.

Mimo że tłuszcze w wielu przypadkach służą naszemu organizmowi, istnieją również i takie, których wręcz trzeba się wystrzegać. Chodzi tu o tłuszcze trans, które występują w margarynach, tłuszczach piekarskich, cukierniczych i tłuszczach używanych wielokrotnie do smażenia Są one w dużej mierze odpowiedzialne za zawały serca, zatory w tętnicach, wylewy, zwiększają prawdopodobieństwo zachorowania na raka jelita grubego. Powstają m.in. podczas podgrzewania olejów roślinnych (zwłaszcza tłoczonych na zimno) do zbyt wysokich temperatur.