Goździki (przyprawa): właściwości zdrowotne goździków oraz zastosowanie

Goździki to przyprawa korzenna – pąki kwiatowe goździka, wiecznie zielonego znanego również jako Syzygium aromaticum. Goździki są jedną z najczęściej stosowanych przypraw korzennych. Poza walorami kulinarnymi, mają wiele właściwości zdrowotnych.

Ta wszechstronna przyprawa, występująca zarówno w postaci całych , jak i mielonej, może być używana do przyprawiania pieczeni, dodawania smaku gorącym napojom i dodawania pikantnego smaku do ciastek i ciast. Goździki są jednym z głównych składników wypieków piernikowych i podstawową przyprawą kuchni indyjskiej.

Goździki są również używane w medycynie tradycyjnej. Badania na zwierzętach wykazały, że związki zawarte w goździkach mogą mieć kilka korzyści zdrowotnych, w tym utrzymywać wątrobę w dobrej kondycji i stabilizować poziom cukru we krwi.

Pochodzenie goździków – skąd się wzięły goździki w naszej kuchni?

Ojczyzną goździków są Moluki. Wiadomo, że wykorzystywano je już w II w p. n. e. w Chinach, w epoce dynastii Han. Chińczycy żuli goździki, by uśmierzyć ból zębów i odświeżyć oddech. W XIII i  XIV wieku, goździki trafiały z Indonezji do Chin, Indii, Persji, Afryki i Europy. Przyprawa miała ówcześnie bardzo wysoką cenę, dlatego zaczęto toczyć walki o monopol na jej produkcję i dystrybucję. Z długotrwałych walk zwycięsko wyszła Holandia, która długo kontrolowała Moluki. Dziś najwięcej drzew goździkowych uprawia się na Zanzibarze. Przyprawa, którą stanowią wysuszone, nierozwinięte pąki kwiatowe, obecna jest w kuchniach całego świata. Popularność zawdzięcza aromatowi i smakowi, jak również – działaniu prozdrowotnemu.

Wartości odżywcze goździków

Walory kulinarne i zdrowotne goździków wiążą się z zawartością olejka eterycznego, którego głównym składnikiem jest eugenol. Nadaje on przyprawie słodki zapach, ma również właściwości znieczulające i odkażające, dzięki którym znajduje zastosowanie w stomatologii. Eugenol ma też działanie antyoksydacyjne, czyli ochronne przed wolnymi rodnikami. Są one odpowiedzialne za przedwczesne starzenie się organizmu i wiele chorób przewlekłych. Przyprawa jest ponadto dobrym źródłem wielu innych związków o działaniu antyoksydacyjnym, np. flawonoidów i garbników.

Goździki zawierają również witaminy: K, D, z grupy B i C. Spożywanie produktów bogatych w tę ostatnią wzmacnia odporność i również chroni organizm przed szkodliwym działaniem wolnych rodników. Ponadto w goździkach obecny jest kolejny ważny antyoksydant – beta-karoten, który nasz organizm przekształca w witaminę A. Witamina A pomaga m. in. zachować prawidłowy stan skóry i błon śluzowych.

Zobacz też: Angina – przyczyny, objawy i leczenie

Przyprawa jest także bogata w błonnik i składniki mineralne. Zawiera duże ilości manganu (jest m. in. konieczny do prawidłowego funkcjonowania ośrodkowego układu nerwowego), magnezu i wapnia. Znajdziesz w niej także potas, fosfor, żelazo, selen i cynk (2,32 mg/100 g). Cynk jest kluczowy dla układu odpornościowego, bierze udział w syntezie białek i DNA. Wpływa też na dobrostan włosów, skóry i paznokci.

Właściwości zdrowotne goździków- jak jedzenie goździków wpływa na zdrowie?

Dzięki tym składnikom, goździki pobudzają łaknienie, pomagają w trawieniu, łagodzą wzdęcia, niestrawność i mdłości. Pozytywnie wpływają na układ odpornościowy i kostny. Działają przeciwzapalnie, przeciwbólowo, antybakteryjnie oraz ochronnie na wątrobę. Mają również właściwości przeciwnowotworowe. Są też uważane za afrodyzjak. Korzyści dla zdrowia i urody przynosi również stosowanie olejku goździkowego. Jest on używany w aromaterapii oraz wchodzi w skład płynów do płukania ust i dziąseł, past do zębów czy preparatów do dezynfekcji rąk. Ma działanie przeciwstarzeniowe i przeciwtrądzikowe, pomaga w usuwaniu plam i blizn ze skóry oraz wzmacnia włosy.

Na co pomagają goździki?

Goździki pomagają w zapobieganiu nowotworów

Niektóre badania sugerują, że związki znajdujące się w goździkach mogą pomóc w ochronie przed rakiem. Jedno z badań in vitro wykazało, że ekstrakt z goździków pomógł zatrzymać wzrost guzów oraz powodował śmierć komórek rakowych.

Wykazano również, że eugenol znajdujący się w goździkach ma właściwości przeciwnowotworowe. Badanie in vitro wykazało, że eugenol powodował śmierć komórek raka szyjki macicy

Należy jednak pamiętać, że te badania in vitro wykorzystywały bardzo skoncentrowane ekstrakty goździkowego, olejku goździkowego i eugenolu.

Eugenol jest toksyczny w dużych ilościach, a przedawkowanie olejku goździkowego może spowodować uszkodzenie wątroby, szczególnie u dzieci. Potrzebne są dalsze badania, aby określić, jak mniejsze ilości mogą wpływać na ludzi.

Goździki mają właściwości przeciwdrobnoustrojowe

Wykazano, że goździki mają właściwości przeciwdrobnoustrojowe, co oznacza, że ​​mogą pomóc w zatrzymaniu wzrostu mikroorganizmów, takich jak bakterie.

Jedno badanie w probówce wykazało, że olejek goździkowy zabił trzy powszechne typy bakterii, w tym E. coli, która jest szczepem bakterii, który może powodować zatrucie pokarmowe.

Co więcej, właściwości przeciwbakteryjne goździków mogą nawet pomóc w utrzymaniu higieny jamy ustnej.

W jednym badaniu in vitro stwierdzono, że związki zawarte w goździkach hamują wzrost dwóch rodzajów bakterii, które przyczyniają się do chorób dziąseł.

Goździki w kuchni – kulinarne zastosowanie goździków jako przyprawy

Goździki mają słodki zapach i korzenny, lekko piekący smak. Wzbogacą smak zup, bulionów, sosów, farszów, pasztetów, śledzi, dań z grzybów, marynat do kurczaka, ryb i mięsa. Przyprawisz nimi także dżemy, soki i syropy z jabłek oraz cytrusów. Dodawaj je również do pierników, a także do herbaty, kompotu czy grzanego wina. Ponadto goździki są jednym ze składników curry.

Bibliografia:
Cortés-Rojas, D. F., de Souza, C. R., & Oliveira, W. P. (2014). Clove (Syzygium aromaticum): a precious spice. Asian Pacific journal of tropical biomedicine, 4(2), 90–96. https://doi.org/10.1016/S2221-1691(14)60215-X
Ali, S., Prasad, R., Mahmood, A., Routray, I., Shinkafi, T. S., Sahin, K., & Kucuk, O. (2014). Eugenol-rich Fraction of Syzygium aromaticum (Clove) Reverses Biochemical and Histopathological Changes in Liver Cirrhosis and Inhibits Hepatic Cell Proliferation. Journal of cancer prevention, 19(4), 288–300. https://doi.org/10.15430/JCP.2014.19.4.288
Kuroda M, Mimaki Y, Ohtomo T, Yamada J, Nishiyama T, Mae T, Kishida H, Kawada T. Hypoglycemic effects of clove (Syzygium aromaticum flower buds) on genetically diabetic KK-Ay mice and identification of the active ingredients. J Nat Med. 2012 Apr;66(2):394-9. doi: 10.1007/s11418-011-0593-z. Epub 2011 Oct 11. PMID: 21987283.
Liu, H., Schmitz, J. C., Wei, J., Cao, S., Beumer, J. H., Strychor, S., Cheng, L., Liu, M., Wang, C., Wu, N., Zhao, X., Zhang, Y., Liao, J., Chu, E., & Lin, X. (2014). Clove extract inhibits tumor growth and promotes cell cycle arrest and apoptosis. Oncology research, 21(5), 247–259. https://doi.org/10.3727/096504014X13946388748910
Cai L, Wu CD. Compounds from Syzygium aromaticum possessing growth inhibitory activity against oral pathogens. J Nat Prod. 1996 Oct;59(10):987-90. doi: 10.1021/np960451q. PMID: 8904847.

Warto przeczytać:

[pt_view id=”24842c65qj”]

[pt_view id=”a48f94egef”]

[pt_view id=”4b32e43f5o”]

[pt_view id=”ce29220djf”]