Syrop fruktozowy – szkodliwość i wpływ na zdrowie 

Podsumowanie

• Nadmierne spożycie fruktozy jest związane ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia wielu chorób, w tym chorób serca i jednym z głównych przyczyn otyłości.
• Fruktoza przyczynia się do zwiększenia ilości tłuszczu trzewnego – tłuszczu, który otacza narządy.
• Badania sugerują, że nadmierne spożycie syropu fruktozowego może zwiększyć ryzyko wystąpienia chorób metabolicznych, takich jak cukrzyca typu 2, choroby serca i niealkoholowe stłuszczenie wątroby.
• Niektóre badania sugerują, że nadmierne spożycie syropu fruktozowego może zwiększać poziom trójglicerydów i zmniejszać poziom „dobrego” cholesterolu (HDL), co zwiększa ryzyko chorób serca.

W ciągu ostatnich kilku dekad syrop kukurydziany o wysokiej zawartości fruktozy jest stosowany do produkcji coraz większej ilości produktów spożywczych. W porównaniu ze zwykłym cukrem jest tańszy, słodszy i szybciej wchłaniany przez organizm. Jednak spożywanie zbyt dużej ilości syropu fruktozowego może prowadzić do insulinooporności, otyłości, cukrzycy typu 2 i nadciśnienia.

Co to jest syrop kukurydziany o wysokiej zawartości fruktozy?

Syrop kukurydziany o wysokiej zawartości fruktozy to płynny słodzik wytwarzany z kukurydzy. Kiedy skrobia kukurydziana jest rozkładana na pojedyncze cząsteczki, staje się syropem kukurydzianym, który jest w 100% glukozą, cukrem prostym. Enzymy są dodawane w celu przekształcenia części glukozy we fruktozę.

Syrop kukurydziany o wysokiej zawartości fruktozy został wprowadzony w latach 70-tych XX wieku. Ma on tyle samo kalorii, co inne dodawane cukry. Syrop kukurydziany o wysokiej zawartości fruktozy jest tańszy niż cukier, ma lepszy smak i dłuższy okres przydatności do spożycia. Jest bardziej stabilny i spójny, zwłaszcza w kwaśnych produktach spożywczych i napojach.

W rezultacie wysokofruktozowy syrop kukurydziany wzrósł z 1% substancji słodzących w USA w latach 70. do 42% w 2004 roku. W latach 1977-1978 przeciętny Amerykanin spożywał około 37 gramów fruktozy dziennie. W 2008 roku liczba ta wzrosła do 54,7 gramów, co stanowi około 10,2% całkowitej dziennej dawki kalorii. U nastolatków liczba ta była jeszcze wyższa i wynosiła 72,8 grama dziennie.

Proces produkcji syropu fruktozowego

Syrop kukurydziany o wysokiej zawartości fruktozy jest wytwarzany z kukurydzy, która zazwyczaj jest modyfikowana genetycznie (GMO). Kukurydza jest najpierw mielona w celu wytworzenia skrobi kukurydzianej, która jest następnie przetwarzana w celu wytworzenia syropu kukurydzianego.

Warto przeczytać: Czy skrobia kukurydziana jest szkodliwa?

Syrop kukurydziany składa się głównie z glukozy. Aby uczynić go słodszym i bardziej podobnym w smaku do zwykłego cukru stołowego (sacharozy), część tej glukozy jest przekształcana we fruktozę przy użyciu enzymów.

Różne rodzaje wysokofruktozowego syropu kukurydzianego (HFCS) zawierają różne proporcje fruktozy. Na przykład, podczas gdy HFCS 90 – najbardziej skoncentrowana forma – zawiera 90% fruktozy, najczęściej stosowany typ, HFCS 55, składa się z 55% fruktozy i 42% glukozy i innych cukrów. HFCS 55, stosowany głównie w napojach bezalkoholowych, jest podobny do sacharozy (zwykłego cukru stołowego), która składa się w 50% z fruktozy i 50% z glukozy. HFCS 42, który jest stosowany w przetworzonej żywności, zbożach, wypiekach i niektórych napojach, zawiera 42% fruktozy.

Syrop fruktozowy a cukier stołowy

Istnieją tylko niewielkie różnice między HFCS 55 – najpopularniejszym rodzajem syropu kukurydzianego o wysokiej zawartości fruktozy – a zwykłym cukrem stołowym, którego używamy codziennie.

Główną różnicą jest to, że wysokofruktozowy syrop kukurydziany ma płynną formę i zawiera 24% wody, podczas gdy cukier stołowy jest suchy i granulowany. Jeśli chodzi o strukturę chemiczną, fruktoza i glukoza w wysokofruktozowym syropie kukurydzianym nie są ze sobą związane tak jak w granulowanym cukrze stołowym (sacharozie). Różnice te nie wpływają na wartość odżywczą ani właściwości zdrowotne.

W układzie trawiennym cukier jest rozkładany na fruktozę i glukozę, więc syrop kukurydziany i cukier ulegają takim samym procesom trawiennym.

Pod względem masy, HFCS 55 ma nieco wyższy poziom fruktozy niż zwykły cukier. Różnica ta jest bardzo niewielka i nie jest szczególnie istotna z punktu widzenia zdrowego odżywiania.

Dlaczego syrop fruktozowy jest szkodliwy?

Spożywanie produktów zawierających syrop fruktozowy to dodatkowa, nienaturalna ilość fruktozy w diecie.

Fruktoza może powodować problemy zdrowotne, jeśli jest spożywana w nadmiernych ilościach.

Większość węglowodanów skrobiowych, takich jak ryż, jest rozkładana na glukozę. To podstawowy cukier, z którego organizm pozyskuje energię. Niekorzystne skutki zdrowotne fruktozy wymienione poniżej są głównie spowodowane nadmiarem fruktozy, chociaż odnoszą się zarówno do syropu kukurydzianego o wysokiej zawartości fruktozy (55% fruktozy), jak i zwykłego cukru stołowego (50% fruktozy).

Wątroba zamienia fruktozę w trójglicerydy

Początkowo fruktoza była zalecana dla diabetyków ze względu na niski indeks glikemiczny. Jednak badania wykazały, że fruktoza nie jest zamieniania w glukozę i nie bierze udziału w procesach metabolicznych. Komórki wątroby natomiast przetwarzają fruktozę w tłuszcze, które później powodują otyłość.

Zatem tak naprawdę to cukier, a nie tłuszcz powoduje najwięcej problemów z cholesterolem.

Warto przeczytać: Dieta śródziemnomorska – przewodnik i plan posiłków

Ponadto duże dawki fruktozy dziurawią wyściółkę jelit, powodując to, co nazywamy nieszczelnym jelitem. Pozwala to na przedostawanie się obcych białek pokarmowych i bakteryjnych do krwiobiegu, co wyzwala stany zapalne, powoduje przybieranie na wadze i wywołuje cukrzycę typu 2.

Syrop fruktozowy zwiększa apetyt, co sprzyja rozwojowi otyłości

Badania pokazują, że syrop kukurydziany o wysokiej zawartości fruktozy zwiększa apetyt bardziej niż zwykły cukier. Zwiększony apetyt przyczynia się do rozwoju otyłości i chorób metabolicznych, cukrzycy, stanów zapalnych, wysokiego poziomu trójglicerydów i czegoś, co nazywamy niealkoholową chorobą stłuszczeniową wątroby. To z kolei może powodować zwłóknienie lub marskość wątroby. Cukier w diecie jest obecnie główną przyczyną niewydolności wątroby, a to z kolei jest główną przyczyną przeszczepów.

Spożywanie dużej ilości fruktozy może powodować szereg dolegliwości

Wiele poważnych chorób zostało powiązanych z nadmiernym spożyciem fruktozy. Wysokie spożycie fruktozy powoduje stan zapalny, który wiąże się ze zwiększonym ryzykiem otyłości, cukrzycy, chorób serca i nowotworów.

Poza stanem zapalnym, nadmiar fruktozy może zwiększać ilość szkodliwych substancji zwanych zaawansowanymi produktami końcowymi glikacji (AGEs), które mogą uszkadzać komórki na drodze chemicznej. Wreszcie, może powodować nasilanie chorób zapalnych, takie jak podagra, na skutek zwiększonego stanu zapalnego i produkcji kwasu moczowego.

Źródła

• Choi, H. K., & Curhan, G. (2008). Soft drinks, fructose consumption, and the risk of gout in men: prospective cohort study. BMJ (Clinical research ed.), 336(7639), 309–312. https://doi.org/10.1136/bmj.39449.819271.BE
• Malik, V. S., Popkin, B. M., Bray, G. A., Després, J. P., Willett, W. C., & Hu, F. B. (2010). Sugar-sweetened beverages and risk of metabolic syndrome and type 2 diabetes: a meta-analysis. Diabetes care, 33(11), 2477–2483. https://doi.org/10.2337/dc10-1079
• Mai BH, Yan LJ. The negative and detrimental effects of high fructose on the liver, with special reference to metabolic disorders. Diabetes Metab Syndr Obes. 2019 May 27;12:821-826. doi: 10.2147/DMSO.S198968. PMID: 31213868; PMCID: PMC6549781.
• Bray GA. Potential health risks from beverages containing fructose found in sugar or high-fructose corn syrup. Diabetes Care. 2013 Jan;36(1):11-2. doi: 10.2337/dc12-1631. PMID: 23264287; PMCID: PMC3526242.
• https://www.fda.gov/food/food-additives-petitions/high-fructose-corn-syrup-questions-and-answers
• Hanover LM, White JS. Manufacturing, composition, and applications of fructose. Am J Clin Nutr. 1993 Nov;58(5 Suppl):724S-732S. doi: 10.1093/ajcn/58.5.724S. PMID: 8213603.